Mazelen. Hoe kom je eraan en zijn ze gevaarlijk?

mazelen

Mazelen (morbilli) is één van de meest besmettelijke ziekten die er bestaan en wordt veroorzaakt door het mazelenvirus. Het virus is van mens op mens overdraagbaar. In Nederland krijgen veel kinderen een prik tegen mazelen. Daardoor komt de ziekte hier niet vaak meer voor.

Wat is mazelen

De ziekte begint plotseling met symptomen zoals koorts, algemene malaise, niezen en hoesten. Bovendien hebben besmette personen vaak last van ontstoken ogen en kleine witte vlekjes in de mond. Na 3 tot 7 dagen ontstaan er vlekjes op de huid, die eerst achter de oren verschijnen en zich vervolgens over het hele lichaam verspreiden. Deze huiduitslag voelt ruw aan, als schuurpapier.

Symptomen van mazelen

Symptomen van mazelen kunnen je kindje flink ziek laten voelen. De ziekte begint plotseling en gaat gepaard met de volgende klachten:

  • Verkoudheid
  • Algemeen gevoel van onwelzijn
  • Hoesten
  • Hoge koorts (die kan afnemen en weer terugkeren)
  • Rode, geïrriteerde ogen
  • Kleine, witte vlekjes op het mondslijmvlies
  • Ruwe, rode vlekjes op het lichaam

Hoe zien mazelen eruit? De witte vlekjes in de mond zijn typerend voor mazelen en verdwijnen na 2 tot 3 dagen. Na 3 tot 7 dagen ontwikkelt zich een huiduitslag van grove, rode vlekken, die ruw aanvoelen.

Deze uitslag begint vaak achter de oren van je kindje en verspreidt zich vervolgens via het gezicht en de nek naar de rest van het lichaam. De vlekken kunnen samenvloeien en jeuken. Na enkele dagen vervagen ze en na ongeveer 7 tot 10 dagen verdwijnt de huiduitslag weer.

Hoe krijg je mazelen?

Mazelen worden voornamelijk overgedragen van persoon tot persoon door druppeltjes die worden verspreid wanneer een geïnfecteerde persoon hoest, niest of praat. Deze druppeltjes kunnen in de lucht zweven en door anderen worden ingeademd, waardoor ze besmet raken met het virus.

Daarnaast kan het mazelenvirus zich verspreiden door direct contact met geïnfecteerde oppervlakken of voorwerpen, waar het virus op kan overleven. Als een persoon deze oppervlakken aanraakt en vervolgens zijn mond, neus of ogen aanraakt, kan het virus worden overgedragen.

Mensen die mazelen hebben, zijn besmettelijk vanaf ongeveer vier dagen vóór het begin van de uitslag tot vier dagen nadat de uitslag verschijnt. Omdat mazelen zeer besmettelijk zijn, verspreidt het virus zich gemakkelijk in gemeenschappen, vooral onder mensen die niet zijn gevaccineerd. Vaccinatie is de meest effectieve manier om mazelen te voorkomen en de verspreiding ervan te beheersen.

De periode tussen besmetting met het mazelenvirus en de eerste verschijnselen van de ziekte duurt over het algemeen 10 dagen (7 tot 14 dagen).

mazelen

Hoe lang ben je besmettelijk

Mensen kunnen elkaar al besmetten vanaf 4 dagen vóór de vlekjes beginnen. Ze blijven besmettelijk tot 4 dagen nadat de vlekjes verschenen.

Hoe vaak komen de mazelen voor?

In 2023 registreerde het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) 2.361 gevallen in Europa, voornamelijk in Roemenië, Liechtenstein en Oostenrijk. Sinds het begin van dit jaar is het aantal gevallen verder gestegen, met zes dodelijke slachtoffers in Roemenië en één in Ierland als gevolg van de ziekte. Tussen 2020 en 2022 waren er daarentegen zeer weinig gevallen als gevolg van de maatregelen tegen het coronavirus. En ook in Nederland overleed in 2023 een meisje aan de ziekte.

Wie kan mazelen krijgen

Iedereen die niet immuun is voor het mazelenvirus kan mazelen krijgen. Mensen die niet zijn gevaccineerd en die nog niet eerder de ziekte hebben gehad, lopen het grootste risico om besmet te raken. Dit omvat zuigelingen, kinderen en volwassenen van alle leeftijden die niet zijn gevaccineerd of die nog geen mazelen hebben gehad.

Mensen die om medische redenen geen vaccinatie tegen mazelen kunnen krijgen, zoals personen met een verzwakt immuunsysteem door ziekte of behandeling, hebben ook een verhoogd risico op het ontwikkelen van mazelen. Over het algemeen kunnen mensen van alle leeftijden de ziekte krijgen als ze in contact komen met het virus en niet immuun zijn.

Kunnen volwassenen mazelen krijgen?

Voor er gevaccineerd werd tegen mazelen kreeg 95% van de kinderen de ziekte. De gemiddelde leeftijd om mazelen te krijgen bedroeg 5 jaar. Door de vaccinatie komt mazelen bij kinderen minder voor en komt de ziekte nu meer voor op latere leeftijd.

Vooral adolescenten en jonge volwassenen die niet (voldoende) gevaccineerd werden, en de ziekte niet kregen tijdens hun kinderjaren lopen nu risico om het te krijgen. Wie reist naar landen waar mazelen meer voorkomt, heeft meer risico en kan de ziekte mee naar huis brengen.

Is mazelen gevaarlijk

De meeste mensen zijn 1 à 2 weken ziek en herstellen daarna volledig. Bij 10 tot 20% van de gevallen van mazelen treden complicaties op, zoals een oorontsteking of een longontsteking. Bij 1 op de 1.000 mazelengevallen treedt acute hersenontsteking op. Dat kan dodelijk zijn of blijvende schade veroorzaken

De huidige epidemie vormt met name een ernstig risico voor zuigelingen die nog niet zijn gevaccineerd, aangezien zij de grootste risicogroep vormen, volgens het ECDC. Echter, ook ongevaccineerde kinderen jonger dan 5 jaar en personen met een verzwakt immuunsysteem, zoals diegenen met kanker of hiv, lopen een verhoogd risico op ernstige ziekte of overlijden.

Welke leeftijd vaccin

Inenting tegen mazelen wordt toegediend via het BMR-vaccin, wat staat voor Bof, Mazelen en Rodehond. Dit vaccin beschermt niet alleen tegen mazelen, maar ook tegen bof en rodehond. Het BMR-vaccin bevat verzwakte mazelenvirussen, waardoor je geen mazelen krijgt, maar wel immuniteit opbouwt tegen de ziekte. De vaccinatie wordt gegeven vanaf de leeftijd van 12 maanden, omdat het op die leeftijd effectief begint te werken. Voor die tijd hebben kinderen nog antistoffen van hun moeder, die langzaam verdwijnen en rond de leeftijd van 12 maanden volledig verdwenen zijn. Kinderen die niet zijn gevaccineerd, lopen het risico om mazelen op te lopen voordat ze zijn ingeënt. Vanwege het hoge vaccinatiegraad in Nederland, kan het virus zich hier niet gemakkelijk verspreiden, waardoor de kans op mazelen bij jonge kinderen die nog niet zijn gevaccineerd, zeer klein is.

Het BMR-vaccin wordt twee keer toegediend via het Rijksvaccinatieprogramma: één keer op de leeftijd van 14 maanden en opnieuw wanneer het kind 9 jaar oud is. De eerste vaccinatie biedt bescherming aan 95% van de kinderen, en na twee vaccinaties is meer dan 99% van de kinderen beschermd.

Waarom is het zo belangrijk dat 95 procent zich laat inenten?

Als de vaccinatiegraad boven de 95 procent is, dan is er sprake van groepsbescherming. Dan ontstaat er geen grote uitbraak, zoals nu in een aantal Europese landen wel voorkomt. Bij 95 procent gevaccineerden zijn er zoveel mensen beschermd dat een uitbraak van het virus uitdooft. Maar dat wil niet zeggen dat er geen enkele infectie kan plaatsvinden. Ook dan zijn er kleine uitbraken mogelijk onder mensen die niet beschermd zijn.

Mazelen in Nederland

In Eindhoven en omgeving is maart 2024 een uitbraak van mazelen gaande. De GGD heeft meldingen gekregen over veertien kinderen van gemiddeld 5 jaar oud en één volwassene die de zeer besmettelijke ziekte hebben opgelopen. Ze waren allemaal ongevaccineerd, meldt de gezondheidsdienst. “Door de dalende vaccinatiegraad neemt het risico op verspreiding toe”, voegt de GGD eraan toe. Die benadrukt nog eens dat vaccinatie een goede bescherming biedt tegen de ziekte.

De laatste grote mazelenuitbraak in Nederland was in 2013 en begin 2014. Toen werden enkele duizenden mensen ziek. Ruim 180 mazelenpatiënten moesten worden opgenomen in het ziekenhuis, becijfert het RIVM. Een 17-jarig meisje overleed aan de gevolgen van de ziekte.

De afgelopen jaren waren er weinig gevallen. Vorig jaar registreerden gezondheidsdiensten er slechts zeven in totaal. Dat aantal is dus nu al overtroffen. In de coronajaren waren er ook amper besmettingen.

Met de uitbraak rond Eindhoven is nu al sprake van het hoogste aantal besmettingen sinds 2019. Toen kregen volgens de RIVM-cijfers 83 mensen in Nederland mazelen.

Geef een reactie