Puzzelen. Goed voor je hersenen of niet?

puzzelen

Van puzzelen wordt vaak gedacht dat het alleen voor gepensioneerden is. Niets is minder waar. Toen veel twintigers en dertigers thuis kwamen te zitten door het Coronavirus waren de puzzels niet aan te slepen. De puzzels van Jan van Haasteren zijn favoriet. Maar ook kruiswoordpuzzels, woordzoekers en sudoku’s zijn erg populair.

Soorten puzzels

Er zijn naast de legpuzzel ook verschillende soorten puzzels op papier.

  • Kruiswoordpuzzel. Een kruiswoordraadsel of kruiswoordpuzzel is een woordpuzzel, populair in kranten, tijdschriften en puzzelboeken. Ook zijn kruiswoordraadsels op websites te vinden, waarbij ze via de computer of op de smartphone of tablet kunnen worden ingevuld met behulp van het toetsenbord van de computer of bij smartphones of tablets via het touchscreen met een virtueel toetsenbord. Online een kruiswoordpuzzel invullen kan op deze puzzelsite.
  • Woordzoeker: Een woordzoeker, ook wel speurpuzzel genoemd, is een puzzel of woordspel, waarbij een bepaald aantal woorden gevonden moeten worden in een blok gevuld met letters. Deze woorden kunnen zowel van links naar rechts als van rechts naar links geschreven zijn, alsmede zowel horizontaal als verticaal als diagonaal. Dezelfde letters kunnen meerdere keren gebruikt worden. Vaak staat bij de puzzel een lijst van de woorden die gevonden dienen te worden. Hier kun je gratis een woordzoeker leggen. De apps Word search quest puzzles en woordzoeker zijn ook erg populair. En bovendien gratis.
  • Binaire puzzel. Een Takuzu of binaire puzzel is een logische puzzel waarbij getallen in vakjes geplaatst moeten worden. De meeste grids bestaat uit 10 × 10 vakjes, maar er komen ook 4×4, 6×6, 8×8, 12×12, 14×14 en 16×16 grids voor. Het doel is om een grid te vullen met enen en nullen. In een gegeven puzzel zijn reeds een aantal vakjes ingevuld. Men moet de resterende vakjes invullen. Wel zijn er regels. In iedere rij en iedere kolom komen evenveel enen en nullen voor. Er staan nergens meer dan twee gelijke cijfers naast elkaar. Binaire puzzels kun je hier maken
  • Sudoku. Dit is een puzzel bestaande uit negen bij negen vakjes die gegroepeerd zijn als negen blokken van drie bij drie vakjes. In de vakjes moeten de cijfers 1 tot en met 9 Ingevuld worden op zo’n manier dat in elke horizontale lijn én in elke verticale kolom en in elk van de negen blokjes de cijfers 1 tot en met 9 één keer voorkomen. In een aantal vakjes zijn de cijfers al ingevuld. 
puzzelen

Populaire legpuzzels

In de top 5 van best verkochte legpuzzels staan puzzels van fabrikant Jumbo, bekend van de puzzels van Jan van Haasteren – humoristische, getekende zoekplaten vol met mensen. Deze puzzels bestaan meestal uit 500 tot 1000 stukjes. Ook legpuzzels van meer dan 5000 stukjes vinden gretig aftrek. Net als Disney puzzels, Wasgijpuzzels, jigsaw puzzels en 3D puzzels.

Geschiedenis van de legpuzzel

De legpuzzel is rond 1750 ontstaan en werd in Nederland in eerste instantie een legkaart genoemd. Deze zogenaamde ‘legkaarten’ werden al vrij snel gebruikt als leermiddel voor kinderen bij het vak topografie. De puzzelstukjes werden in die tijd uit hout gezaagd en elk land was precies langs de grenzen afgezaagd, zodat de kinderen spelenderwijs leerden hoe de verschillende landen eruit zagen. Ook nu worden puzzels nog ingezet om kinderen woorden, vormen en kleuren aan te leren. Maar ook is hij ontzettend populair bij volwassenen.

Is puzzelen goed voor de hersenen?

In Dallas werden een paar jaar geleden ouderen tussen de zestig en negentig jaar oud cognitief op de proef gesteld. Ze leerden iets wat ze nog nooit eerder hadden gedaan. Sommigen bekwaamden zich in fotograferen, anderen in quilten. Andere ouderen kregen taken waar ze al vertrouwd mee waren, zoals puzzelen. ,,Bij de mensen die leerden quilten of fotograferen verbeterde het geheugen merkbaar. ‘Terwijl geheugentraining helemaal niet tot de taken behoorde die ze gekregen hadden’, zegt hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder. ‘Je spant je weer in, je doet nieuwe dingen, en wat zie je? Ook andere delen van die hersennetwerken gaan mee.’ De mensen die makkelijkere taken hadden gekregen, zoals puzzelen, boekten geen geheugenwinst, omdat die taken routine waren.

Koko Beers, woordvoerder bij de Hersenstichting.: “Puzzelen kan er zeker voor zorgen dat het geheugen verbetert, maar dan moet men wel elke keer een moeilijkere puzzel maken en afwisselen in verschillende soorten puzzels. Hersenen houden namelijk van moeilijk.”

Hoofd leegmaken

Sterker nog, volgens het NRC zou puzzelen niet alleen de creativiteit bevorderen maar zelfs het ‘nieuwe mindfulness’ zijn. Daar is hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder het mee eens. Volgens hem kan puzzelen wel degelijk bijdragen aan het leegmaken van je hoofd, al is je hoofd volgens de psycholoog nooit echt ‘helemaal leeg’.

“Je brein is altijd actief. Zelfs als je niks doet. Puzzelen vergt aandacht. Je moet goed overzien welk stukje je waar legt. Het leegmaken van je hoofd gaat hier dus niet volledig op. Wel kun je negatieve emoties en stress doen vergeten, waardoor je het gevoel kunt hebben dat je hoofd leger is”, legt Scherder uit.

puzzelen

Waar is puzzelen goed voor?


Puzzelen kan verschillende gezondheidsvoordelen hebben. Hier zijn enkele manieren waarop puzzelen gunstig kan zijn voor de gezondheid:

  1. Stressvermindering: Puzzelen kan een ontspannende activiteit zijn die stress vermindert. Het vereist concentratie en focus, wat kan helpen om de gedachten te verzetten en de geest te kalmeren.
  2. Cognitieve voordelen: Puzzelen kan de cognitieve functies stimuleren, zoals geheugen, probleemoplossend vermogen, ruimtelijk inzicht en logisch denken. Het is een goede manier om de hersenen actief te houden.
  3. Hand-oogcoördinatie: Bij het leggen van een puzzel worden hand-oogcoördinatie en fijne motoriek verbeterd. Dit kan vooral gunstig zijn voor kinderen en oudere volwassenen.
  4. Ontspanning: Het leggen van een puzzel kan een vorm van ontspanning zijn. Het is een activiteit waarbij je je kunt concentreren zonder dat het te veel mentale belasting met zich meebrengt, waardoor het een rustgevend effect kan hebben.
  5. Sociale interactie: Puzzelen kan een sociale activiteit zijn wanneer het in groepsverband wordt gedaan. Samenwerken aan een puzzel kan sociale interactie bevorderen en een gevoel van verbondenheid creëren.